Orkide breziliana teratany sy ny olana ara-dalàna momba ny fanangonana.
Misy esoeso amin'ny fambolena orkide any Brezila: maro ny olona mandoa vola lafo amin'ny karazana hybride nafarana ary tsy mahalala fa maro amin'ireo orkide malaza indrindra eran-tany no breziliana—ny sasany teratany ao amin'ny faritra onenany.
Avy any Pernambuco ny orkide Cattleya izay hita amin'ny sary fampirantiana eoropeanina rehetra tamin'ny taonjato faha-19. Ny voninkazo mariky ny Santa Catarina dia orkide iray izay maniry any anaty ala eo akaiky eo.
Ity lahatsoratra ity dia miresaka zavatra roa mifamatotra: ireo orkide teratany lehibe indrindra sy ny antony maha-safidy tsara azy ireo hambolena eto — ary ny lafiny ara-dalàna, satria heloka bevava ny mividy orkide teratany amin'ny fomba diso, ary ny ankamaroan'ny olona tsy mahalala izany.
Anisan'ny firenena manana mponina orkide manankarena indrindra eran-tany i Brezila.
Ny Orchidaceae dia iray amin'ireo fianakaviana zavamaniry lehibe indrindra any Brezila. Miovaova araka ny fanitsiana taksonomika ny isan'ny karazana marina, ary ny referansa ofisialy azo jerena dia ny Flora and Funga any Brezila, izay tantanin'ny Rio de Janeiro Botanical Garden — tahiry angon-drakitra maimaim-poana ho an'ny daholobe ahafahanao manamarina raha teratany ny karazana iray ary amin'ny fanjakana inona no misy azy.
Tsara ny mampiasa ity fampahalalana ity alohan'ny hividianana azy. Raha milaza ny mpivarotra fa avy amin'ny karazana iray ilay zavamaniry, dia afaka mikaroka mandritra ny roa minitra ianao mba hahitana raha tena misy any Brezila io karazana io ary aiza.
Ny Alan'i Atlantika no ahitana betsaka indrindra , izay sady biome manankarena indrindra amin'ny orkide no miparitaka indrindra eto amin'ny firenena. Io fitambarana io no fototry ny olana momba ny fiarovana.
Ireo mpiteny teratany angamba efa fantatrao.
| karazana | Aiza no misy azy? | endri-javatra |
|---|---|---|
| Cattleya labiata | avaratra | nanomboka ny fironan'ny Eoropeana ho an'ny Cattleya |
| Cattleya purpurata | On | mariky ny voninkazo an'i Masindahy Catherine |
| Cattleya walkeriana | Cerrado, Atsimo-Atsinanana | matevina, tena manitra |
| Cattleya intermedia | Morontsiraka atsimo | Ambanivohitra, tsara ho an'ny vao manomboka |
| Cattleya nobilior | Midwest | havana akaiky an'i Walkeriana |
| Cattleya coccinea | Serra do Mar | mena kely sy mahery vaika |
| Bifrenaria harrisoniae | ala Atlantika | voninkazo savoka, fambolena ambanivohitra |
| Zygopetalum spp. | Atsimo sy Atsimo Atsinanana | ditin-kazo manitra mahery, labellum mitsipika |
Fanamarihana roa momba ny anarana, satria tsy miteraka fikarohana mahomby izy ireo.
Ny Cattleya purpurata dia amidy any amin'ny toerana maro amin'ny anarana hoe Laelia purpurata — zavamaniry iray ihany, anarana tranainy kokoa fotsiny. Ary ny Cattleya coccinea dia sokajiana ho Sophronitis coccinea , anarana mbola ampiasain'ireo mpankafy orkide betsaka.
Raha tsy mahita valiny ny fikarohana anarana iray dia andramo ny iray hafa. Tsy karazana hafa izy ireo; fanovana ny taksonomika izany.
Nahoana ny teratany no tombony azo ampiharina, fa tsy tombony ara-panoharana fotsiny.
Misy antony mivaingana tokony hisafidianana ny karazana breziliana, ary tsy fitiavan-tanindrazana izany: efa mifanaraka amin'ny fizaran-taona eto ny tsingeriny.
Nofantenana ny karazana hybride novolavolaina tany amin'ny ila-bolantany avaratra noho ny hazavana sy ny mari-pana izay mifanohitra amin'ny antsika. Mifanaraka amin'ny toe-javatra izy io, saingy mazàna mila fotoana vao mahazo ny tsingeriny mety, ary indraindray dia mamelana ivelan'ny vanim-potoana na tsy ara-dalàna.
Hanomboka hitombo ny karazana zavamaniry avy amin'ny faritra misy anao rehefa mafana ny toetrandro ary hahazo ny hery hampivelatra ny voninkazo amin'ny fotoana isehoany voajanahary ao an-tanànanao. Tsy ilaina ny simulation.
Avy any amin'ny Alan'i Atlantika avo izy io, ary miroborobo amin'ny fambolena any ivelany any amin'ny faritra Atsimo sy Atsimo Atsinanan'i Brezila. Avy any amin'ny Cerrado izy io, ary mahazaka vanim-potoana maina miavaka, izay toy ny fotoam-pialan-tsasatra voajanahary. Avy any Caatinga izy io, ary mahazaka izay tsy hain'ny ankamaroan'ny karazana.
Izany no mahatonga ny Cattleya intermedia ambolena ao an-tokotany ao Porto Alegre ho tsy dia mitaky asa firy noho ny karazana hybride nafarana ao amin'io toerana io ihany.
Ny zavatra ampianarin'ny biome tsirairay antsika momba ny fambolena.
Ny fahafantarana ny biome niavian'ny karazana iray dia manome fomba fambolena efa vonona. Tsara kokoa noho ny tabilao ankapobeny izany.
Alan'i Atlantika. Hamandoana avo mandritra ny ankamaroan'ny taona, rotsakorana miparitaka tsara, ary fiovaovan'ny mari-pana arakaraka ny haavo. Ireo karazana avy amin'ity faritra ity dia mirona amin'ny hamandoana tsy tapaka ary tsy mahazaka hain-tany maharitra. Ireo avy amin'ny toerana avo kokoa — Serra do Mar, Mantiqueira — dia mila alina mangatsiaka ary mijaly amin'ny hafanana maharitra.
Cerrado. Vanim-potoana maina miavaka manomboka amin'ny Mey ka hatramin'ny Septambra, masoandro mahery, fahasamihafana lehibe eo amin'ny andro sy ny alina. Ny karazana Cerrado dia manana tahiry matanjaka ary mitaky torimaso maina — ny fanondrahana azy ireo amin'ny fomba mitovy amin'ny ririnina no fahadisoana mahazatra indrindra. Ny Cattleya walkeriana dia ohatra mahazatra.
Amazonia. Hafanana sy hamandoana avo sy tsy miovaova, tsy dia miovaova loatra ny mari-pana. Mahalana ity karazana Amazonia ity no mila hatsiaka vao mamelana, ary noho izany dia safidy tsara ho an'ny Avaratra sy Avaratra Atsinanan'i Brezila. Na izany aza, dia mijaly amin'ny tontolo maina izy.
Caatinga. Ilay ohatra tsara indrindra amin'ny faharetana. Ity karazana ity dia mahazaka hain-tany sy hafanana izay tsy zakan'ny ankamaroan'ny hafa, ary matetika maniry eny ambony vatolampy. Izy ireo no mora velomina indrindra ary tsy dia mitaky hamandoana firy.
Tsotra ny azo ampiharina: alohan'ny hividianana azy dia anontanio hoe avy aiza ilay karazana. Izany dia mamaly indray mandeha ny filàna fanondrahana, ny fotoana fitsaharana ary ny fampangatsiahana.
Micro-orchides, sampana breziliana.
Misy tontolo iray tsy dia fantatra loatra ivelan'ny vondrom-piarahamonina mpamboly orkide: orkide madinika, zavamaniry vitsivitsy santimetatra monja ny haavony miaraka amin'ny voninkazo goavana mitovy amin'izany.
Manankarena indrindra amin'ity vondrona ity ny Alan'i Atlantika avo lenta. Ny karazana toy ny Pleurothallis , Stelis , Octomeria , ary ireo mpikambana kely kokoa ao amin'ny vondrona Cattleya coccinea dia hita any amin'ny faritra misy zavona matetika ao amin'ny tandavan-tendrombohitra Serra do Mar.
Raha ny fambolena azy no jerena dia manana tombony miharihary izy ireo: tsy dia maka toerana firy izy ireo, ary ny fanangonana am-polony dia antonona eo amin'ny talantalana iray. Ny olona manana trano kely dia afaka mahazo karazany izay tsy ho vita amin'ny Cattleya.
Ny lafy ratsiny dia ny ankamaroany dia mitaky hamandoana avo sy mari-pana antonony — izay midika hoe terrarium na tontolo voafehy any amin'ny ankamaroan'i Brezila. Tsy vondrona iray akory izy io raha ny marina, fa mendrika ny ho fantatra fa misy izy io.
Ahoana ny fomba hananganana fanangonana teratany hatrany am-boalohany
Raha te hanomboka any ho any ny hevitra, ny filaharana mitombina dia manomboka amin'ny mandefitra indrindra ka hatramin'ny mitaky be indrindra — fa tsy avy amin'izay misy ny voninkazo tsara tarehy indrindra amin'ny sary.
Voalohany: Cattleya intermedia na Epidendrum teratany . Mahatanty hatsiaka izy ireo, mahazaka ny fiovaovan'ny fikarakarana, ary manaiky ny fahadisoana nefa tsy manimba ny zavamaniry. Raha manana toerana ivelany ianao dia efa azo ambolena eo amin'ny hazo izy ireo.
Faharoa: Cattleya walkeriana raha any amin'ny faritr'i Cerrado ianao na afaka manome fitsaharana maina mandritra ny ririnina; na Cattleya labiata raha any avaratra atsinanana ianao. Eto ianao dia manomboka miasa amin'ny tsingerim-piainana, fa tsy ny fahavelomana fotsiny.
Fahatelo: Zygopetalum na Bifrenaria , izay manana fepetra takiana manokana kokoa saingy mbola mamela heloka ihany.
Manaraka: ireo karazana zavamaniry eny amin'ny toerana avo sy ireo orkide bitika, izay manomboka ny filàna tontolo iainana voafehy. Ny famelana ireo ho amin'ny farany dia misoroka ny fahasorenana amin'ny fahaverezan'ny zavamaniry lafo vidy noho ny tsy fahampian'ny fitaovana sahaza.
Antsipiriany iray mitsitsy vola: mora kokoa noho ny hita maso ny vidin'ny karazana teratany mahazatra ambolena, satria betsaka ny mpamokatra mampiely azy ireo. Miseho amin'ny klôna voafantina sy karazana tsy fahita firy ny vidiny lafo — izay indrindra no tsy tokony hovidianao amin'ny voalohany.
Ny ampahany izay saika tsy misy milaza aminao hoe: heloka bevava ny fakana zavamaniry any an'ala.
Saika tsy hita ao amin'ny votoatin'ny fambolena rehetra io fampahalalana io, ary zava-dehibe izany satria mahazatra sy leferin'ny fiaraha-monina io fomba fanao io.
Ny fanangonana zavamaniry teratany eny amin'ny natiora tsy nahazoana alalana dia fandikan-dalàna momba ny tontolo iainana. Ny Lalàna 9.605/1998, ny Lalàna momba ny Heloka Bevava momba ny Tontolo Iainana , dia manasokajy ny fihetsika manimba ny zavamaniry teratany ho heloka bevava, anisan'izany ny fanesorana sy fandringanana ny zavamaniry any amin'ny faritra arovana.
Tsy maninona na "zavamaniry fotsiny" aza izy io, na ny fikasana hikarakara azy tsara. Ny olana dia eo amin'ny fijinjana ny tenany, ary mihatra amin'ireo izay mijinja azy sy ireo izay mividy azy nefa mahafantatra ny fiaviany izany.
Iharan'ny fanaraha-maso ara-barotra iraisam-pirenena ihany koa ny orkide araka ny CITES — fifanarahana izay mandrindra ny varotra karazam-biby tandindonin-doza. Tsy ara-dalàna ny mitondra orkide avy any amin'ny firenen-kafa ao anaty entanao raha tsy misy taratasy, na dia novidina ara-dalàna tany aza ilay zavamaniry.
Nahoana no zava-dehibe mihoatra noho ny lalàna izany?
Antony roa azo ampiharina izay misy fiantraikany amin'ny mpamboly mivantana.
Ny fijinjana no iray amin'ireo antony mahatonga ny fandrahonana. Ity karazana voninkazo ity, izay tsara tarehy sady manana lanja ara-barotra avo lenta, no tena lasibatra indrindra, ary ny vondron'olona kely ao anaty ala dia tsy mahazaka ny fanesorana tsy an-kijanona. Ankoatra ny fahaverezan'ny toeram-ponenana, izany no manosika ity karazana ity ho ao anatin'ny lisitry ny tandindonin-doza.
Mazàna sarotra ambolena ny zavamaniry dia. Zatra amin'ny hazavana, hamandoana ary ny toe-javatra manokana amin'ny tany amin'io toerana io izy ireo, ary ny fanovana azy ireo ho vilany dia zavatra mahagaga—avo dia avo ny tahan'ny fahaverezany.
Ankoatra izany, ireo zavamaniry voaangona dia mitondra bibikely sy mikraoba mivantana ao amin'ny fanangonanao tsy misy fanokanan-toerana. Nahita tatitra momba ny fihanaky ny aretina manontolo nanomboka tamin'ny zavamaniry "voavonjy" mihitsy aza aho.
Ny zavamaniry ambolena, izay ambolena amin'ny alalan'ny fambolena, dia nitombo araka ny toe-javatra iainany. Mizatra tsara kokoa izy, mamelana azo antoka kokoa, ary tsy lafo kokoa noho ny eritreretina—kely dia kely ny fahasamihafan'ny vidiny raha oharina amin'ny zavamaniry tsy dia niaviany loatra.
Ahoana ny fomba tsara hividianana vokatra avy amin'ny firenena
Tobim-pambolena na mpamokatra voasoratra anarana. Ny famokarana ara-barotra ny zavamaniry teratany dia asa fehezin'ny lalàna, ary voasoratra anarana ireo mpamokatra matotra. Ny fangatahana faktiora no fomba tsotra indrindra hanavahana ny tena izy amin'ny sandoka.
Ireo fampirantiana karakarain'ny fikambanan'ny orkide no toerana tsara indrindra hahitana karazana orkide teratany avo lenta. Ireo mpampiranty dia mpamboly izay mampiely ireo zavamaniry, ary mazàna izy ireo no manazava ny niandohan'ilay zavamaniry tsy mila manontany indroa ianao.
Zavamaniry ambolena amin'ny alalan'ny voa na meristem. Ity no fiaviana tonga lafatra: tsy maka na inona na inona avy amin'ny natiora izy, ary raha ny amin'ny fampielezana meristem dia fantatrao tsara izay azonao satria dika mitovy amin'ny zavamaniry fantatra izy io.
Fifanakalozana eo amin'ireo mpamboly. Ara-dalàna tsara ny fizarana ny sampahom-boankazo avy amin'ny zavamaniry efa ambolena ary izany no fomba fitomboan'ny ampahany betsaka amin'ny fanangonana. Ny Cattleya efa ela no nambolena dia mamokatra zavamaniry vaovao isaky ny roa na telo taona.
Famantarana fa avy any an'ala ilay zavamaniry.
Zava-dehibe ny mahafantatra ny fomba hamantarana azy, mba tsy hividiananao zavatra tsy nahy.
Zavamaniry lehibe sy antitra amin'ny vidiny mirary. Maharitra taona maro vao miforona ao amin'ny toeram-pambolena ny vongam-boankazo lehibe iray, ary misy vidiny izany. Ny vidiny ambany lavitra noho ny vidin'ny tsena ho an'ny zavamaniry lehibe dia famantarana mampidi-doza.
Faka notapatapahina mafy, mbola misy hodiny miraikitra. Zavamaniry nambolena nesorina tao anaty vilany na takelaka, ny fakany efa zatra tamin'io tontolo iainana io.
Tsy ilaina ny mpivarotra izay tsy milaza ny fiaviany , na milaza fotsiny fa "avy any anaty kirihitra", "avy any amin'ny toeram-pambolena", na "avy amin'ny fanangonana" ilay zavamaniry. Ny valiny antenaina avy amin'ny mpamokatra dia ny anaran'ny karazana sy ny fomba nanaparitahana azy.
Amidy eny amoron-dalana , tsy misy kara-panondro na rosia. Izany no fomba mahazatra fanangonana zavamaniry.
Ahoana raha mahita orkide lavo ianao?
Fanontaniana ara-dalàna ity, ary misy ny valiny amin'ny antsipiriany.
Ny orkide iray izay niara-nilatsaka tamin'ny sampany taorian'ny tafio-drivotra, na izay teo amin'ny sampany efa notapahina nandritra ny fandrantsanana nahazoana alalana an-tanàn-dehibe, dia toe-javatra hafa noho ny fanangonana. Voaheloka ihany ilay zavamaniry, ary ny famindrana azy any amin'ny hazo akaiky na ny fanesorana azy dia famonjena fa tsy fanesorana.
Tsotra ny tsipika manasaraka: nalainao ve ilay zavamaniry tany amin'ny toerana nahavelona azy, sa nalainao tany amin'ny toerana efa very azy? Ny fanesorana azy amin'ny vatan-kazo dia fanangonana. Ny fakana azy amin'ny tany rehefa avy nianjera dia famonjena.
Ao amin'ny toeram-piarovana, na dia izany aza dia tsy azo atao — tsy misy esorina, na dia ireo zavatra mianjera aza. Ary raha misy fisalasalana momba ny faritra arovana, ny tsara indrindra dia ny manatona mialoha ny masoivohon'ny tontolo iainana eo an-toerana.
Aiza no ahitana biby teratany eny amin'ny natiora, nefa tsy maka na inona na inona.
Hafa noho ny mahita orkide mamelana ao anaty vilany ny mahita azy ao anaty vilany, ary mora azo mihitsy izany — tsy voatery hoentina mody fotsiny ilay zavamaniry.
Zaridaina botanika. Maro no mikarakara orkidearium misy karazana teratany voafaritra, izay fomba tsara indrindra hianarana mamantatra azy ireo: mahita ny zavamaniry miaraka amin'ny marika marina ianao ary mampitaha izany amin'izay anananao ao an-trano.
Toeram-piarovana misy lalana. Ireo valan-javaboary Alan'i Atlantika avo dia ahitana karazana maro, ary mandritra ny vanim-potoanan'ny voninkazo dia afaka mahita zavatra betsaka avy eny an-dalana ianao rehefa mijery ambony. Ny fitaratra lavitra dia mahasoa kokoa noho ny fampiasana tanana.
Fampirantiana karakarain'ny fikambanana orkide. Saika isaky ny fanjakana no misy azy ireo, ary matetika ahitana zavamaniry voafaritra, mpitsara, ary olona vonona hanazava zavatra. Ao no ahafahanao mianatra haingana indrindra, ary ao no ahafahanao mividy izay azo antoka ny fiaviany.
Torohevitra ho an'ny fitondran-tena eny an-dalana: tsy ampy ny miteny fotsiny hoe "aza manangona." Fadio koa ny mikirakira na manitsaka ravina tsy eny an-dalana ary ny manelingelina ireo zavamaniry lavo ao anatin'ny toeram-piarovana—any, ireo zavatra latsaka ireo dia anisan'ny tontolo iainana.
Nahoana no nampidirina tao amin'ny lisitry ny biby tandindonin-doza ny karazana teratany sasany?
Ny fahatakarana ny mekanisma dia manampy amin'ny fahatakarana ny antony maha-zava-dehibe ny tsindry fanangonana amin'ny orkide, mihoatra noho ny amin'ny vondrona zavamaniry hafa.
Voafetra ny fiparitahany voajanahary. Maro amin'ireo karazana no hita amin'ny toerana avo iray ihany, ao anatin'ny faritra be tendrombohitra. Ireo mponina vitsy sy mifanizina dia tsy mandray ireo loharanon-karena mihena.
Mihena ny fitomboana. Mety haharitra taona maro vao miforona avy amin'ny voa ny zavamaniry efa lehibe. Tsy toy ny fakana voankazo ny fanesorana zavamaniry efa lehibe—fa fanesorana ireo voankazo efa niangona nandritra ny am-polony taona maro.
Fiankinan-doha amin'ny mpamindra vovobony manokana. Ny ampahany betsaka amin'ny orkide dia miankina amin'ny vondrona mpamindra vovobony tokana. Raha toa ka tsy hita intsony io vondrona io dia mety mbola ho velona ilay zavamaniry saingy hijanona tsy hiteraka intsony—mihantitra tsy misy solony ny isan'ny orkide.
Fahaverezan'ny toeram-ponenana miaraka amin'ny fijinjana. Azo leferina ny tsirairay raha mitokana; fa tsy azo leferina kosa raha atambatra. Izany no mahatonga ny karazana manana voninkazo mirenty sy sanda ara-barotra avo lenta ao anaty biome voazarazara ho fitambarana tena ilaina indrindra.
Tsara ny manamarina ny toetry ny fiarovana an'io karazana io alohan'ny hividianana azy, indrindra raha tsy fahita firy na lafo be — ny zavamaniry tsy fahita firy sy mora vidy dia mitovy dika amin'ny fiaviana tsy ara-dalàna.
Inona no azon'ny mpamboly atao ho fiarovana ny natiora?
Mety ho anisan'ny vahaolana ny fambolena ao an-trano, ary tsy resaka poakaty fotsiny izany.
Mampiely sy mizara. Ny fizarana tsirairay amin'ny vongam-boankazo izay miely patrana eo amin'ireo mpamboly dia zavamaniry tsy mila miala amin'ny natiora. Ny karazana iray izay miely patrana amin'ny fambolena dia manana tsindry kely kokoa amin'ny fijinjana.
Soraty an-tsoratra ny niandohan'ny zavamaniry. Ny fahafantarana ny fiavian'ny tsirairay dia manampy lanja amin'ny fanangonanao ary ahafahanao mivarotra azy ireo amin'ny fomba mazava tsara.
Atsaharo ny zavamaniry tsy dia fantatra ny fiaviany, ary hazavao ny antony. Ny fangatahana no mampiroborobo ny fijinjana tsy ara-dalàna. Ireo mpivarotra izay matetika anontaniana momba ny fiaviany dia hiova mpamatsy.
Ny fambolena zavamaniry teratany no fomba mahaliana indrindra hambolena eto: zavamaniry zatra amin'ny toetrandro, miaraka amin'ny tantara eo an-toerana, ary mitombo ao an-tranonao. Mifanohitra amin'ny fividianana zavamaniry lafo vidy izay tsy mahazo ny tsingerina mety mihitsy.

