Masdevallia: fugālaau tafatolu olaola, totoina i se siosiomaga malulu
O le Masdevallia e iai lona talaaga e sili atu ona fa'alavelave nai lo le fesoasoani: "o se orchid faigata, mo na'o i latou e iai le ea malulu." O le vaega e uiga i le vevela e moni, ae e le atoatoa—ma o lenei talaaga e mafua ai ona fa'atau e le to'atele o tagata ni thermometer ma fa'aauau pea ona sese le malamalama i le mea moni e fasiotia ai le la'au, o le tulaga lelei o le vai ma le mafiafia o le substrate. E taua le malamalama i le genus e ala i lona amataga, aua toetoe lava o mana'oga uma o le totoina e maua mai iina.
O le mea e sau ai o ia, ma le pogai, e fuafua ai isi mea uma.
O le Masdevallia o se ituaiga tele. O lo'o talia e le Kew's Plants of the World Online le 659 ituaiga, e salalau mai Mekisiko i Pasila, fa'atasi ai ma se fa'aputuga malosi i le Andes—Colombia, Ecuador, ma Peru. O le maualuga o le maualuga na fa'amaumauina e lautele, mai le tusa ma le 130 i le 3.800 mita, o le mafua'aga lea e tele ai le eseesega i mana'oga i totonu o le ituaiga lava e tasi.
Peitaʻi, o le tele o ituaiga o laʻau e oʻo atu i le totoina i totonu o le aiga, e sau mai le pito i luga o lenei sone: o le vaomatua ao o Andean, e sili atu i le 1.500 mita. O iina, e susū pea le ea, e toetoe lava o aso uma e alu ai le puao, e le fesuisuiaʻi tele le vevela, ma e leai se vaitau mago moni.
O se laau na tupu aʻe i lenei siosiomaga e le manaʻomia ona atiina ae se vai teu—o le mafuaʻaga lea e leai ai se pseudobulb a le Masdevallia . A aunoa ma lenei vai teu, e leai se fuafuaga B: afai e mago le eleele, e leai se mea e maua mai ai le vai. O le faafeagai lea o le Cattleya, lea e mafai ona tatalia vaiaso o le lāmala i lona pseudobulb. O le sefeina o le vai e foia ai le afa o masalosaloga i le totoina—pe a e le o mautinoa i se mea, o le fesili aoga o le "o le a le mea e tupu i lenei laau i luga o se mauga i le 2.500 mita ma le puao?".
O le eseesega o le vevela, e tusa ai ma i latou na lomia pepa o faʻamatalaga tau totoina.
E faigofie lava taiala a le American Orchid Society mo le totoina o la'au i lenei tulaga, ma e tatau ona faasa'o se tala sese masani: o le mea e mana'omia e le la'au o se vevela e fai si tutusa , ae le o se pa'ū tele i le va o le ao ma le po.
| Tulaga | Tusitusiga | O le a le mea e tatau ona mataituina |
|---|---|---|
| Tulaga Aupito Lelei (AOS) | 12,7 i le 22,2°C | E aoga mo le tele o ituaiga o le genus. |
| Po | vaega pito i lalo o le ala | Fou atu nai lo le aso, e aunoa ma se mea e te'i ai. |
| Sone o le atuatuvale | luga atu o le ~25 °C | E taofi le tuputupu aʻe, e mago le fuga aʻo leʻi fuga mai. |
| Malamalama (AOS) | malamalama o le siosiomaga e oo atu i le 2-3 itula o le susulu o le la tuusa'o | E lelei le tele o mea pe a iai le susulu o le la i le 2-3 itula. |
O le fa'amatalaga autū e uiga i le tapula'a pito i luga, e le o le averesi, ae o le vevela pito i luga. O le aoauli e 30°C e sili atu ona fa'aleagaina nai lo le vaiaso atoa i le 24°C. O le fa'ailoga vave ua ova le vevela o mea, o le mago lea o le fugāla'au a'o le'i matala—a tupu lena mea, o le mea e tatau ona e va'ava'ai i ai o le mea na vevela tele, ae le o le mea e leai se vai.
E tusa ai ma le malamalama, o se fetuunaiga talafeagai: O taiala a Amerika e fautuaina ai se faamalama e faasaga i matu mo le itiiti ifo o le susulu o le la. I le Itulagi i Saute, e suia lenei mea—o iinei, o le faamalama e itiiti le susulu o le la o le faamalama e faasaga i saute , ma o le faamalama e faasaga i matu e sili ona malosi. O le faauigaga sese o se auala masani lea e susunu ai pepa e tusa lava pe mulimuli i faatonuga sa'o.
E sili atu le tele o Masdevallia e aumai e le vai nai lo le vevela.
O le vaega lea e toetoe lava a le aliali mai i lisi o "orchid mo ē amata", ma o le mea tonu lea e taoto ai le faʻafitauli. O orchids Masdevallia, e pei o isi o le Pleurothallidinae alliance, e maaleale i masima minerale ua faʻaputuina. I le vaomatua ao, e maua e le laʻau le vai timu ma le condensation—toetoe lava o le vai faʻamamāina. O le vai paipa ua togafitia e iai le chlorine, fluoride, ma masima ua liu suavai e faʻaputu i totonu o le eleele i taimi uma e faʻasusu ai.
I le fa'atinoina: o le vai timu o le filifiliga muamua lea, ma o le vai fa'amamāina o le reverse osmosis o le filifiliga lona lua lea. I le avea ai ma se fa'asinomaga lelei, o le totoina o ituaiga meaola e ma'ale'ale e masani ona galue i le vai e i lalo ifo o le 100 i le 150 ppm o mea malo ua liusuavai - o se mita TDS mo le aquarium e taugofie ma e foia ai le masalosalo. Afai e faigata le vai i le lotoifale, e tatau ona fuaina a'o le'i tu'ua'ia le tau.
O le fa'ailoga o le fa'aputuina o le masima e masani ona iloa ma e faigofie ona fenumiai: e mu ma pogisa le pito o le lau, e amata mai i lau matutua . E tai tutusa lava ma le fa'aleagaina o siama, ma e matua'i ese lava le togafitiga — fufulu le mea e fa'aaoga i le vai lelei ma sui le vaila'au, 'aua le fa'aogaina le vaila'au e fa'amama ai siama.
E tusa ai ma le tele o taimi: e lē mago atoa le eleele. E lē avea lea ma se faasologa tumau, auā e faalagolago i le ulo, le eleele, ma le ea e faʻaleleia ai le ea — e avea ma masani le tuʻu o lou tamatamailima i le va o le paʻu o le laau ma lagona pe o iai pea le susu i le ogatotonu o le ulo, ae lē na o luga o le eleele.
O le maualuga o le susū e manaʻomia ai foʻi le faʻaleleia atili o le ea i le fua faʻatatau lava e tasi.
O le maualuga o le susū o le ea o se mea e manaʻomia moni mo lenei ituaiga — o le aofaʻi o loʻo taʻua i tusitusiga faʻatoʻaga e tusa ma le 70 i le 90%, ma i lalo ifo o le 60% mo se taimi umi e taofia ai le tuputupu aʻe o le laʻau ma mago ai le fuga. Ae o loʻo i ai se mailei ua fausia i totonu: o le maualuga o le susū ma le ea e le minoi e pala ai aʻa i totonu o se mea e le mago lava.
E fesoʻotaʻi lelei mea e lua. Soo se taimi lava e faʻateleina ai le susū, e tatau foʻi ona faʻateleina le tafe o le ea. O se tamaʻi ili e faʻasaga i le puipui ae le o le laʻau, e faia le galuega e aunoa ma le mago o laulaau.
Manifi le eleele ma sili atu ona toe totoina soo nai lo le mea sa faʻamoemoeina.
E lelei tele le sphagnum moss mama mo tama'i la'au toto; mo la'au matutua, e sili atu le fa'afefiloi o le pa'u paina manifinifi ma le perlite ma sina sphagnum moss. E le talafeagai le pa'u mafiafia: e vave tele ona mago ma tu'u ai ni avanoa tetele e le mafai ai e a'a manifinifi ona pipii.
O le ulo laʻititi, e masani ona laʻititi ifo nai lo le mea e foliga mai e manaʻomia. E manifinifi le faiga o aʻa ae e laʻititi le faiga atoa — o se ulo tele o lona uiga o le tele o le eleele susu e aunoa ma ni aʻa e nofo ai, ona pala ai lea.
Toe totoina i tausaga taʻitasi , pe a amata ona vaivai le sphagnum moss. E sili atu ona taatele lenei mea nai lo le tele o orchids e totō i totonu o le fale, ma e faʻamoemoeina: o le eleele tuai ma pala e taofia tonu le masima e le mafai e le laʻau ona tatalia. O le taimi sili ona lelei o le taimi lava e uma ai ona fuga, ae le o le taimi o loʻo i ai pea le fuga i luga o le laʻau.
E tolu ituaiga e amata ai, ma le tasi e sili ona faigofie.
O le Masdevallia tovarensis o le ituaiga e fautuaina mo i latou e fou i le ituaiga. E sili atu ona lelei le onosaia o le vevela nai lo isi, e fua mai ai fugālaau papaʻe i ni fuifui e tolu i le lima i le ogalaau taʻitasi—e le pei o le tele o le ituaiga, e fua mai ai le tasi le fugālaau i le ogalaau taʻitasi—ma fuga mai i le faaiuga o le tausaga.
Ma e iai se mea faapitoa e tatau ona iloa a'o le'i faia le mea sese: aua le tipiina le 'au pe a uma ona pa'ū le fugālaau . O le a toe fuga mai le *Phalaenopsis tovarensis* i le 'au lava lea e tasi i tausaga o lumana'i. O i latou e sau mai le Phalaenopsis orchids e tipi ese ona o le masani ma misia ai le vaitau.
O le Masdevallia veitchiana e sili ona matagofie: o le lanu moli malosi e ufitia i papillae violē laiti, e mafua ai ona susulu pe a fa'aalia i le malamalama. E sau mai Peru, mai le itulagi o Machu Picchu, ma e mana'omia se po malūlū.
O le Masdevallia coccinea e iai ona fugālaau tetele, lanu mumu, lanu violē, po'o le pa'epa'e, i luga o se 'au umi. E sau mai Colombia, e olaola lelei i nofoaga maualuluga, ma e sili ona lē tete'e i le vevela o isi mea e tolu—e sili ona tu'u pe a uma ona e saunia lelei le si'osi'omaga i se tovarensis.
Totoina o fa'ato'aga i tau mafanafana: o a mea e aoga ma o afea e fa'amuta ai.
O le nonofo i se nofoaga vevela e lē taofia ai le galueaina o le fanua, ae e manaʻomia ai le faia o se siosiomaga e lelei mo le siʻosiʻomaga. I le faasologa mai le taugofie i le taugata: o se faletaele e iai se faamalama e masani lava o le potu e sili ona susū ma mālūlū i totonu o le fale; o se fata e iai le omea susu i lalo o ulo e taofia ai le susū o le nofoaga; ma, i masina e sili ona mālūlū, o se potu e iai le ea mālūlū e tusa ma le 20°C i le aoauli. O i latou e tele a latou galuega e filifili mo se fale teu uaina e pulea lelei le tau poʻo se fale laʻititi e iai se masini e faʻamālūlū ai le ea.
Ae ia tatou faamaoni: o i latou e nonofo i tau vevela e aunoa ma nei filifiliga e sili atu le amata i se isi ituaiga. A aunoa ma le vaega maualalo o le vevela i le po, e ola le Masdevallia mo sina taimi ma e le fuga mai lava—ma e sili atu ona fa'alavelave lena nai lo le mea e a'oa'oina mai ai. Ou te le fautuaina atu i se tasi o lo'o amata i le 'oketi ma e leai se auala e pulea ai le vevela.
O le aotelega ou te avatu i se tasi e faʻatau lana uluai kopi...
Ia fo'ia muamua le fa'afitauli o le vai a'o le'i fo'ia le termometa. O le to'atele o tagata e taunu'u atu i Masdevallia ma le popole i le vevela, fa'atau se termometa, fuaina le vevela o le si'osi'omaga—ma fa'aauau pea ona fa'asūsū i le vai malo, ma va'ava'ai atu i le fa'asolosolo malie o le pa'ū o le la'au e aunoa ma se mafua'aga manino.
Vai lelei, mea lelei e sui i tausaga taʻitasi, vevela mautu i totonu o le vaega saʻo, ma le tafega o le ea. O mea uma e fa e faʻatasi, aua e leai se tasi e faʻafetaui le leai o se isi. O le ituaiga lea e sili ona le taliaina le faʻataʻitaʻiga—ma, o le taui, e maua mai ai le fugalaau e sili ona uiga ese e mafai ona maua i totonu o le fale.

