Intsholongwane yeOrchid: indlela yokubona nokuthintela le meko inganyangekiyo.

Ndifumene umbuzo oxhalabisayo kumfundi malunga nephethini engaqhelekanga, engaqhelekanga yemigca egqabini le-orchid esandul’ ukufunyanwa, uphawu endithe, emva kophando olunzulu, ndaqonda ukuba lunokubonisa ukuba kukho intsholongwane. Ngokungafaniyo neminye imiba esele ichazwe kwamanye amanqaku, le yingxaki engenalo unyango olwaziwayo, efuna indlela eyahlukileyo kakhulu kunayo nayiphi na enye endikhe ndadibana nayo ngaphambili.

Ipateni ye-mosaic engavumelekanga, luphawu oluphawuleka kakhulu lwale meko.

Iintsholongwane ezikwii-orchids zihlala zibonakala njengemigca engangqalanga okanye ipatheni ye-mosaic egqabini, kunye neendawo ezikhanyayo nezimnyama ezitshintshanayo, ngokungafaniyo nendawo efanayo nekwindawo esele ichazwe kwelinye inqaku malunga neengxaki zefungus okanye zebhaktheriya.

Kuba akukho nyango laziwayo lolu hlobo lwengxaki.

Ngokungafaniyo neefungi okanye iibhaktheriya, ezisabela kunyango oluthile, iintsholongwane ziyadibana kwisakhiwo seseli sesityalo ngendlela yokuba akukho mveliso ekhoyo ngoku enokuzisusa ngokupheleleyo, nto leyo eyenza ukuthintela kubaluleke kakhulu kunalo naluphi na umzamo wokunyanga.

Ndingaqinisekisa njani ukuba yintsholongwane ngenene ngaphambi kokuba ndifikelele kwisigqibo?

Ekubeni indlela yokubona ingadideka nezinye izizathu, ezinje ngokunqongophala kwesondlo esincinci, ndicebisa uvavanyo oluthile lwelabhoratri olufumanekayo kwindawo yokukhulisa izityalo ekhethekileyo ngaphambi kokuba ndicinge ngokuqinisekileyo ukuba isityalo sinosulelo lwentsholongwane.

Ukuzahlula ngokusisigxina, yindlela ekuphela kwayo esebenzayo emva kokuqinisekiswa.

Nje ukuba ndiqinisekise ukuba intsholongwane ikhona ngokuvavanya, ndigcina isityalo singabikho kwiqoqo lonke, kuba injongo iba kukulawula ukusasazeka endaweni yokuzama naluphi na unyango olungekhoyo kwesi sifo.

Ngokusekelwe kuphando lwam, le yindlela intsholongwane esasazeka ngayo phakathi kwezityalo.

Ukudluliselwa kwesifo kudla ngokubangelwa zizixhobo ezingcolisiweyo ezisetyenziswa kwizityalo ezingaphezu kwesinye, ukudibana ngqo phakathi kwamagqabi okanye iingcambu, kwaye kwezinye iimeko ngezinambuzane ezitya incindi, nto leyo egxininisa ukubaluleka kococeko oluqinileyo kuyo yonke inkqubo.

Ndingasibulala njani isibulali-ntsholongwane isixhobo esiphakathi kwesityalo ngasinye ukuthintela olu tshintsho?

Ndisula izikere zam kunye nemela ngotywala okanye isisombululo esithile phakathi kwesityalo ngasinye endisiphathayo, nokuba akukho zimpawu zibonakalayo zeengxaki, njengoko olu khuseleko lunciphisa kakhulu umngcipheko wokudluliselwa ngengozi kweentsholongwane phakathi kwezityalo eziphilileyo.

Lumka kakhulu ngesityalo esisandul’ ukufunyanwa esingaziwayo ukuba sivela phi.

Njengoko sele ndichaze kwelinye inqaku malunga nokuqhelana nezityalo, ndizigcina zodwa zonke izityalo ezitsha kangangeeveki ezimbalwa, into ebaluleke ngakumbi xa ucinga ngengozi yeentsholongwane, kuba le meko isenokungabonakalisi zimpawu zibonakalayo kwangoko emva kokosuleleka kokuqala.

Ndingamkhetha njani umthengisi othembekileyo ukunciphisa umngcipheko wokufumana isityalo esosulelekileyo?

Ndikhetha ukuthenga kwiindawo zokugcina izityalo ezinegama elihle nezindlela zococeko ezaziwayo, ndiphephe imithombo engekho sesikweni okanye ukutshintshiselana ngaphandle kwemvelaphi ecacileyo, kuba olu khetho lokuqala sele lunciphisa kakhulu umngcipheko wokuzisa iintsholongwane kwiqoqo lam.

Uphawu olunokuvela nokuba isityalo asibonakali sigula ngenye indlela.

Isityalo esosulelwe yintsholongwane sinokuqhubeka sikhula size sidubule iintyatyambo ngokwesiqhelo kangangeminyaka, sibonisa kuphela ipateni ye-mosaic egqabini, nto leyo eyenza le meko ibe yingozi kakhulu kuba ayisoloko icacile xa uyijonga ekuqaleni.

Ndingasithatha njani isigqibo sokuba kusafanelekile na ukugcina isityalo esiqinisekisiweyo ukuba sinentsholongwane ekhaya?

Ukuba isityalo sinexabiso elibonakalayo okanye sinqabile, ndicinga ukusigcina sodwa ngonaphakade, kodwa kwiimeko ezininzi, ndivavanya ukuba umngcipheko wokusigcina ngaphakathi ufanelekile na kunokuba ndisilahle nje ukuze ndikhusele yonke ingqokelela ephilileyo.

Ndingazilahla njani isityalo esinezifo ngendlela efanelekileyo xa ndikhetha olu khetho?

Ndiyisonga kakuhle le nto ngaphambi kokuba ndiyilahle, ndiphepha naluphi na ukudibana ngengozi nesinye isityalo ngexesha lenkqubo, kwaye ndibulala iintsholongwane kuyo nayiphi na isixhobo okanye imbiza edibene nesityalo esosulelekileyo ngaphambi kokuba ndiyisebenzisele enye injongo.

Ndibone omnye umlimi esenza impazamo efanayo yokwabelana ngezixhobo ngaphandle kokubulala iintsholongwane kuzo.

Umntu endimaziyo undiboleke izikere zakhe zokuthena ngaphandle kokuzibulala iintsholongwane phakathi kwezityalo ngexesha lokutyelela omnye umlimi, umkhwa onobungozi oqinisa isizathu sokuba ndisoloko ndigxininisa ekusebenziseni okanye ndizise izixhobo zam ezibulala iintsholongwane xa ndityelela ingqokelela yomnye umntu.

Indlela endiye ndayiqinisa ngayo indlela yam yokuzigcina ndicocekile emva kokufunda ngale ngozi.

Ndaqala ukugcina ikhithi encinci yokubulala iintsholongwane ikufutshane rhoqo ngexesha lokugcinwa kwengqokelela, ndiqinisekisa ukuba utywala bufumaneka lula phakathi kokusika, ngaphandle kokukhumbula ukufumana imveliso kwenye igumbi endlwini.

Ukurekhoda naziphi na iintsholongwane ezikrokrelwayo kwincwadi yam yokukhulisa.

Ndibhala phantsi kwincwadi yam yokukhulisa, esele ikhankanyiwe kwenye inqaku, nayiphi na ipatheni ye-mosaic ekrokrisayo endiyibonayo, nangaphambi kokuba iqinisekiswe ngovavanyo. Le ngxelo indinceda ndijonge ukuba uphawu luyaqhubeka na kwaye ndigqibe ngokuzithemba ngamanyathelo alandelayo afunekayo.

I-vector yezinambuzane, enye into yokudlulisela intsholongwane endiyiqwalaselayo ekuthinteleni.

Njengoko sele ndichaze kwamanye amanqaku malunga nee-mealybugs kunye neencukuthu, ezinye izinambuzane ezitya incindi yesityalo zinokusasaza iintsholongwane ukusuka kwesinye isityalo ukuya kwesinye, nto leyo egxininisa ngakumbi ukubaluleka kokunyanga naluphi na uhlaselo lwezinambuzane ngokukhawuleza, nokuba kubonakala ngathi yingxaki encinci xa uyijonga ekuqaleni.

Ndingayivavanya njani ingozi ngaphambi kokuba ndamkele izithole okanye ukwahlulwahlulwa komnye umlimi?

Ndibuza ngemvelaphi kunye nempilo iyonke yengqokelela yomntu othengisa olu tshintshiselwano, ndiphepha ukwamkela izinto ezingaqinisekanga ngaphandle kwale ngxoxo yangaphambili, kuba ububele bomnye umlimi abuyisusi ingozi yokudlulisela ngengozi le meko inganyangekiyo.

Ndingalinganisela njani inkxalabo malunga nentsholongwane ngaphandle kokuba ndiguquke ndibe yiparanoia egqithisileyo?

Ndihlala ndigcina ucoceko oluqinileyo njengomkhwa ohlala uhleli, kodwa ndiyakuphepha ukuxhalaba kakhulu ngayo yonke imibala emincinci egqabini, kuba uninzi lweemeko ludla ngokuba nesizathu esilula, kwaye ndihlala ndixhalabele iipateni ezifanelana nenkcazo yeso simo sithile.

Ndingawuxoxa njani lo mba nabanye abalimi ngaphandle kokudala uloyiko olungeyomfuneko?

Xa ndichaza ngeentsholongwane ze-orchid kwabo baqalayo ukuqokelela izityalo, ndizama ukulinganisela ulwazi oluchanekileyo malunga nomngcipheko wokwenyani kunye nokuqinisekiswa, ndiqinisa ukuba ucoceko olusisiseko kunye nengqalelo ngexesha lokuthenga kunciphisa kakhulu amathuba okudibana nale ngxaki ithile imihla ngemihla.

Imibuzo endiyibuziweyo malunga neentsholongwane ezikwii-orchids.

Ngaba kukho naluphi na unyango olunokunyanga ii-orchids ezineentsholongwane?
Ngelishwa, okwangoku akukho nyango lufumanekayo, nto leyo eyenza ukuthintela ngococeko olungqongqo kunye nokwahlukanisa izityalo ezirhanelwayo kube yeyona ndlela isebenzayo yokuthintela le meko.

Ngaba yonke ipatheni enemigca ephepheni ithetha ukuba i-orchid inentsholongwane?
Akunjalo rhoqo, kuba ezinye iintlobo zemvelo zibonisa imibala engaqhelekanga yamagqabi njengempawu eqhelekileyo yemfuza, ngoko ke ndicebisa uvavanyo lwelabhoratri ngaphambi kokuba ndifikelele kwisigqibo esichanekileyo malunga nolu phawu luthile.

Ndingalufumana phi uvavanyo lwelabhoratri ukuqinisekisa ukuba intsholongwane ikwi-orchid yam?
Ezinye iindawo zokukhulisa izityalo ezikhethekileyo okanye iilebhu zokuxilonga izityalo zibonelela ngale nkonzo, ngoko ke ndicebisa ukuba uphande ngeendlela ezikhoyo kwindawo okuyo ngaphambi kokuba ulahle okanye ubeke isityalo ecaleni ngokusisigxina ngokusekelwe kuphela kukrokrelo olubonakalayo ngaphandle kokuqinisekiswa okufanelekileyo.

Ukufunda ngeentsholongwane ezikwii-orchids kundifundise ukubaluleka okukhulu kococeko lokuthintela izifo, okubonisa ukuba ezinye iingxaki zifuna uthintelo oluqatha kwasekuqaleni, kuba akukho thuba lesibini lonyango xa usulelo sele luqalile kwisityalo.

I zityalo