He aha te Centrelink?

Ko Centrelink te ingoa e whakamahia ana e te nuinga o ngā tāngata o Ahitereiria mō te wāhanga o Services Australia e tuku ana i ngā utu me ngā ratonga haumarutanga pāpori. E tautoko ana i te hunga e rapu mahi ana, e ako ana, e whakatipu tamariki ana, e manaaki ana i tētahi, e noho hauā ana, e tae ana rānei ki te tau reti.

He rerekē ngā take e rapu ai te tangata i te kupu "Centrelink payment". Ko ētahi e hiahia ana ki te mōhio ki te nui o te utu i tēnei wā tonu, ko ētahi e ngana ana ki te mōhio āhea ka tae mai te utu e whai ake nei, ā, ko ētahi kua kite i tētahi pane kōrero mō tētahi pōnahi kotahi, ā, e hiahia ana ki te mōhio mēnā he pono. I mua i te rapu i tētahi tau, i tētahi rā rānei, he pai ki te mārama ko tēhea utu te tikanga.

Ngā momo matua o ngā utunga Centrelink

He maha ngā whānau utu e whakahaerehia ana e Centrelink. He ture whakauru, he whakamātautau moni whiwhi me ngā rawa, me te reiti anō hoki tō ia whānau utu:

• Utu mō te Kaitono Mahi – mō te hunga kei waenganui i te 22 tau te pakeke me te tau penihana e rapu mahi ana, e kore rānei e taea te mahi mō tētahi wā poto.
• Te Tahua Taiohi me te Austudy – mō ngā rangatahi, ngā ākonga me ngā ākonga o Ahitereiria.
• Utu Mātua – mō te tiaki matua o te tamaiti.
• Penihana Tau – mō ngā kaumātua o Ahitereiria e tutuki ana i ngā ture tau me te noho.
• Penihana Tautoko Hauātanga – mō te hunga whai mate pūmau e aukati ana i a rātou ki te mahi.
• Utu Kaitiaki me te Tahua Kaitiaki – mō te hunga e tiaki ana i a rātou i ia rā, i ia rā.
• Āwhina Taake Whānau me te Āwhina Reti – he āwhina tāpiri ka taea te tāpiri atu ki te utu matua.

He aha i rerekē ai ngā moni utu i roto i te tau

Ko te nuinga o ngā utunga Centrelink ka tātaitia kia rua ngā wā i te tau, arā, i te 20 o Poutū-te-rangi me te 20 o Hepetema. Ka whakatikatikahia ngā reiti e te tātaitanga kia rite ki te utu o te oranga, kia piki ake ai te moni ka riro i a koe ahakoa kāore he mea i rerekē i roto i tō ake āhuatanga. Ko te pikinga hou rawa atu i whai mana mai i te 20 o Hepetema 2026, ā, i pā ki ngā utunga pēnei i te Penihana Tau, te Kairangahau Mahi, te Utu Mātua, te Tahua Taiohi me te Āwhina Reti.

Kia maumahara ko ngā tatauranga e kitea ana e koe i roto i ngā purongo he reiti mōrahi noa iho . Tērā pea ka iti ake tō utu tuturu nā tō moni whiwhi, ō rawa, tō tūnga whanaungatanga, ō whakaritenga noho, te maha rānei o ngā tamariki kei raro i tō manaakitanga.

Te utunga o ngā utu Centrelink

Ko te nuinga o ngā tautoko moni whiwhi a Centrelink ka utua i ia rua wiki ki roto i tō pūkete putea. Ko tō rā utu ka ahu mai i tō huringa pūrongo takitahi, nō reira ka taea te utu i ngā tāngata e rua i runga i te utu kotahi i ngā rā rerekē. Mena me ripoata koe i te moni whiwhi, ka mahia e koe i mua i te tukatuka i tō utu, ā, mā te ripoata tomuri ka whakaroa pea te moni.

I ngā hararei tūmatanui pēnei i te Kirihimete me te Aranga, ka taea te neke wawe i ngā rā utu. Ko te tikanga ka whakaputaina e Ratonga Ahitereiria aua huringa i mua i te wā, ā, mā tō pouakaroto myGov e whakaatu ō ake rā.

Kei hea e tirohia ai tāu ake utu

He aratohu whānui pēnei i tēnei e whakamārama ana i te mahi a ngā utu, engari ko tāu ake pūkete anake e whakaatu ana i tō moni tika. Ka taea e koe te tirotiro i roto i ētahi huarahi:

• Tō pūkete ipurangi Centrelink mā myGov.
• Te taupānga pūkoro Express Plus Centrelink.
• Ngā reta me ngā tauākī i roto i tō pouakaroto myGov.
• Waea atu, toro atu rānei ki a Services Australia.

Kia tūpato ki ngā pou tinihanga me ngā tinihanga

Ka tere te horapa o ngā pane kōrero mō ngā "pōnahi hou" me ngā "utu tāpiri" ki ngā pāpāho pāpori. He maha o ēnei he kōrero tawhito, he whakanuia, he teka noa iho rānei, ā, ko ētahi he mea hanga hei akiaki i a koe ki te pāwhiri i tētahi hononga me te whakauru i ō taipitopito. Ka pānuitia ngā utu tūturu kotahi e te kāwanatanga, ā, ka utua aunoatia ki ngā tāngata whai mana — kāore koe e hiahia ki te utu i tētahi utu, ki te rēhita rānei ki tētahi paetukutuku kāore i te mana hei whiwhi i aua utu.

Kaua rawa e tohaina tō kupuhipa myGov, tō Tau Tohutoro Kaihoko Centrelink, ngā waehere manatoko rānei ki te hunga e whakapā atu ana ki a koe i tētahi wā kāore i te tūmanakohia.

Kōwhiria te mea e hiahia ana koe ki te tirotiro

Whakamahia ngā pātene kei te tihi o tēnei whārangi hei haere tika atu ki te aratohu e hiahiatia ana e koe: ngā moni utu o nāianei, te pono mō te utu $750, te nui rānei o te moni e whiwhihia ana e te tangata i ia rua wiki.

He paetukutuku mōhiohio motuhake a Gezko. Ehara mātou i te Centrelink, i ngā Ratonga Ahitereiria, i tētahi atu tari kāwanatanga rānei, ā, kāore mātou e tukatuka i ngā kereme, i ngā utu rānei. Ka taea te whakarerekē i ngā reiti me ngā ture — me whakaū tonu i ō taipitopito mā tō pūkete myGov, te taupānga Express Plus Centrelink, te paetukutuku Ratonga Ahitereiria rānei.